تفسیرنمونه سوره قریش

 


سوره قریش


مقدمه
این سوره در مکه نازل شده و 4 آیه دارد

محتوى و فضیلت تلاوت سوره قریش
ایـن سـوره در حـقـیـقـت مـکـمـل سـوره (فـیـل ) مـحـسـوب مـى شـود و آیـات آن دلیل روشنى بر این مطلب است .
محتواى این سوره بیان نعمت خداوند بر قریش و الطاف و محبتهاى او نسبت به آنهاست ، تا حـس شکرگزارى آنها تحریک شود و به عبادت پروردگار این بیت عظیم که تمام شرف و افتخارشان از آن است قیام کنند.
هـمـانـگـونـه کـه در آغاز سوره و الضحى گفتیم آن سوره و سوره ا لم نشرح در حقیقت یک سـوره مـحسوب مى شود، همچنین سوره فیل و سوره قریش چرا که اگر درست در محتواى آن دو دقـت کـنـیـم پـیـونـد مـطـالب آنـهـا بـقـدرى اسـت کـه مـى تـوانـد دلیل بر وحدت آن دو بوده باشد.
به همین دلیل براى خواندن یک سوره کامل در هر رکعت از نماز اگر کسى سوره هاى فوق را انـتـخـاب کند باید هر دو را با هم بخواند. براى توضیح بیشتر در این زمینه به کتب فقهى (کتاب صلاة بحث قرائت ) مراجعه شود.
در فـضـیلت تلاوت این سوره همین بس که در حدیثى (از پیغمبر اکرم (صلى الله علیه و آله و سـلم ) نـقـل شـده کـه فـرمـود: مـن قـراءهـا اعـطـى من الاجر عشر حسنات ، بعدد من طاف بالکعبة ، و اعتکف بها: کسى که آن را بخواند به تعداد هر یک از کسانى که
در گرد خانه کعبه طواف کرده ، یا در آنجا معتکف شده ، ده حسنه به او مى دهد.
مـسـلمـا چـنین فضیلتى از آن کسانى است که در پیشگاه خداوندى که پروردگار کعبه است سر تعظیم فرود آورده ، او را عبادت کنند، و احترام این خانه را پاسدارى کرده و پیامش را با گوش جان بشنوند و به کار بندند.
آیه و ترجمه

 

بسم الله الرحمن الرحیم


لایلف قریش (1)
إ لفهم رحلة الشتاء و الصیف (2)
فلیعبدوا رب هذا البیت (3)
الذى اءطعمهم من جوع و ءامنهم من خوف (4)


ترجمه :

بنام خداوند بخشنده مهربان
1 - (مـجـازات اصحاب الفیل ) به خاطر این بود که قریش (به این سرزمین مقدس ) الفت گیرند (و مقدمات ظهور پیامبر فراهم شود).
2 - الفت آنها در سفرهاى زمستانه و تابستانه است .
3 - پس (به شکرانه این نعمت بزرگ ) باید پروردگار این خانه را عبادت کنند.
4 - همانکس که آنها را از گرسنگى نجات داد و از نااءمنى رهائى بخشید.
تفسیر:
پروردگار این خانه را باید عبادت کرد
از آنـجـا کـه در سـوره گـذشـتـه (سـوره فـیـل ) شـرح نـابـودى اصـحـاب الفـیـل و و لشـکـریـان ابـرهه که به قصد نابود کردن خانه کعبه و متلاشى ساختن این کانون مقدس الهى آمده بودند آمد، در اولین آیه این سوره که در واقع تکمله اى است براى سـوره فـیـل مى فرماید: ما لشکر فیل را نابود کردیم ، و آنها را همچون کاه درهم کوبیده شـده متلاشى ساختیم تا قریش به این سرزمین مقدس ‍ الفت گیرند و مقدمات ظهور پیامبر اسلام (صلى الله علیه و آله و سلم ) فراهم گردد (لایلاف قریش ).
(ایـلاف ) مـصـدر است و به معنى الفت بخشیدن ، و (الفت ) به معنى اجتماع تواءم بـا انـسـجـام و انـس و التـیـام اسـت ، و اینکه بعضى ایلاف را به مؤ الفت و عهد و پیمان تـفـسـیـر کـرده انـد، نـه تـنـاسـبـى بـا ایـن واژه دارد کـه مـصـدر بـاب افعال است ، و نه به محتواى آیات این سوره .
بـه هـر حـال مـنظور ایجاد الفت میان قریش و سرزمین مقدس مکه ، و خانه کعبه است ، زیرا آنـهـا و تـمـام اهـل مـکه به خاطر مرکزیت و امنیت این سرزمین در آنجا سکنى گزیده بودند، بـسـیـارى از مردم حجاز هر سال به آنجا مى آمدند، مراسم حج را بجا مى آوردند، و مبادلات اقتصادى و ادبى داشتند، و از
برکات مختلف این سرزمین استفاده مى نمودند.
هـمـه ایـنـهـا در سـایـه امـنـیـت ویـژه آن بـود، اگـر بـا لشـکـرکـشـى ابـرهـه و امثال او این امنیت خدشهدار مى شد یا خانه کعبه ویران مى گشت دیگر کسى با این سرزمین الفتى پیدا نمى کرد.
واژه (قـریـش ) بـه طـورى کـه بـسـیـارى از مـفـسـران و اربـاب لغـت گـفـتـه انـد در اصـل بـه مـعـنـى نـوعى از حیوانات بزرگ دریائى است که هر حیوانى را به آسانى مى خـورد! ایـن عـبـارت از ابـن عـبـاس مـعـروف اسـت کـه وقـتـى از او سـؤ ال کردند: چرا قریش را قریش ‍ مى نامند؟ در پاسخ چنین گفت :
لدابـة تـکـون فـى البـحـر مـن اعـظـم دوابه یقال لها القریش ، لا تمر بشى ء من الغث و السـمـیـن الا اکـلتـه !: ایـن بـه خـاطـر آن اسـت کـه در اصـل نـام حـیـوانـى از بزرگترین حیوانات دریا است که به هیچ حیوان لاغر و چاقى نمى گذرد مگر اینکه آن را مى بلعد!
سپس از اشعار عرب براى سخن خود شاهد مى آورد.
بـنـابـرایـن انـتـخـاب این نام براى قبیله فوق به خاطر قدرت و قوت این قبیله ، و سوء استفاده هایشان از این قدرت بوده است .
ولى بعضى آن را از ماده قرش (بر وزن فرش ) به معنى اکتساب دانسته اند چرا که این قبیله غالبا به تجارت و کسب مشغول بودند.
بـعـضـى نـیـز ایـن مـاده را بـه مـعـنـى بازرسى و تفتیش مى دانند، و از آنجا که قریش از حـال حـجاج خبر مى گرفتند، و گاه به کمک آنها مى شتافتند، این واژه براى آنها انتخاب شده .
(قـرش ) در لغـت بـه مـعـنـى اجـتـمـاع نیز آمده است ، و چون این قبیله از اجتماع و انسجام خاصى برخوردار بودند این نام براى آنها انتخاب شده .
ولى به هر حال نام قریش امروز هرگز مفهوم جالبى را تداعى نمى کند، و با اینکه آنها قـبیله پیغمبر اکرم (صلى الله علیه و آله و سلم ) بودند، از سر سختترین دشمنان اسلام محسوب مى شدند، که از هیچ کارشکنى و عداوت و دشمنى فروگذار نکردند، حتى آن روز که قدرت آنها با پیروزى اسلام درهم شکست به توطئه هاى پنهانى ادامه دادند، و بعد از رحـلت پـیـغـمـبـر اکـرم (صـلى الله علیه و آله و سلم ) نیز حوادث دردناکى آفریدند که تـاریـخ اسـلام هـرگـز آن را فـرامـوش نـخـواهـد کرد، میدانیم بنى امیه و بنى عباس ‍ که بارزترین نمونه هاى حکومت جبار و طاغوتى بودند از قریش برخاستند.
قـرائن نـیـز نشان مى دهد که در جاهلیت عرب نیز سعى و تلاش در استثمار و استعمار مردم داشـتـنـد، و بـه همین دلیل هنگامى که اسلام آزادیبخش طلوع کرد و منافع نامشروع آنها به خـطـر افـتـاد بـا تمام قدرت به مبارزه برخاستند، اما قدرت عظیم اسلام سرانجام آنها را درهم کوبید.
در آیـه بـعـد مـى افـزایـد: هـدف ایـن بـود کـه خـداونـد قـریـش را در سـفـرهاى زمستانه و تابستانه الفت بخشد (ایلافهم رحلة الشتاء و الصیف ) و 2)
مـمـکـن اسـت مـنـظـور الفـت بـخـشـیـدن قـریـش بـه ایـن سـرزمـیـن مـقـدس بـاشد که آنها در طـول سـفـر تـابـسـتـانـه و زمـسـتـانـه خـود عـشـق و عـلاقـه بـه ایـن کـانـون مـقـدس را از دل نـبـرند، و به خاطر امنیتش به سوى آن بازگردند، نکند تحت تاثیر مزایاى زندگى سرزمین یمن و شام واقع شوند و مکه را خالى کنند.
و یـا ایـنـکـه مـنـظـور ایـجـاد الفـت مـیـان قـریـش و سـایـر مـردم در طول این دو سفر بزرگ است ، چرا که بعد از داستان ابرهه مردم با دیده دیگرى به آنها مـیـنـگـریـسـتـنـد، و بـراى کـاروان قـریـش احـتـرام و اهـمـیـت و امـنـیـت قائل بودند. قریش هم نیاز به این امنیت در طول راه داشت ، و هم نیاز به آن در سرزمین مکه ، و خداوند در سایه شکست لشکر ابرهه هر دو امنیت را به آنها بخشید.
مـى دانـیـم زمـیـن مـکـه بـاغ و زراعتى نداشت ، دامدارى آن نیز محدود بود، بیشترین درآمد از طـریـق هـمـیـن کـاروانـهـاى تـجـارى تـاءمـیـن مـى شـد، در فـصـل زمـسـتـان بـه سـوى جـنـوب یعنى سرزمین یمن که هواى آن نسبة گرم بود روى مى آوردنـد، و در فـصـل تـابـسـتـان به سوى شمال و سرزمین شام که هواى ملایم و مطلوبى داشـت ، و اتـفـاقـا هـم سـرزمـیـن یـمن و هم سرزمین شام از کانونهاى مهم تجارت در آن روز بودند، و مکه و مدینه حلقه اتصالى در میان آن دو محسوب مى شد.
البـتـه قریش با کارهاى خلافى که انجام میدادند مستحق این همه لطف و محبت الهى نبودند، امـا چـون مـقـدر بود از میان قبیله ، و از آن سرزمین مقدس ، اسلام و پیغمبر اکرم (صلى الله علیه و آله و سلم ) طلوع کند، خداوند این لطف را در حق آنها انجام داد.
در آیه بعد چنین نتیجه مى گیرد که قریش با این همه نعمت الهى که به برکت
کعبه پیدا کرده اند باید پروردگار این خانه را عبادت کنند نه بتها را (فلیعبدوا رب هذا البیت ).
همان خداوندى که آنها را از گرسنگى نجات داد و اطعام کرد، و از نااءمنى رهائى بخشید و امنیت داد (الذى اطعمهم من جوع و آمنهم من خوف ).
از یکسو به آنها رونق تجارت عطا فرمود، و جلب منفعت نمود، و از سوى دیگر نااءمنى را از آنـهـا دور کـرد و دفـع ضـرر فرمود، و اینها همه با شکست لشگر (ابرهه ) فراهم گشت ، و در حقیقت استجابت دعاى ابراهیم بنیانگذار کعبه بود، ولى آنها قدر این همه نعمت را نـدانـسـتـنـد، و ایـن خـانـه مـقـدس را بـه بـتـخـانـهـاى تبدیل کردند، و عبادت بتان را بر پرستش خداى خانه مقدم داشتند، و سرانجام ثمره شوم این همه ناسپاسى را دیدند.
خـداوندا! ما را توفیق عبادت و بندگى و سپاسگزارى نعمتها، و پاسدارى این بیت عظیم ، مرحمت فرما.
پـروردگـارا! ایـن مـرکـز بـزرگ اسـلامـى را روز بـه روز پـر شـکـوه تـر، و حـلقـه اتصال مسلمین جهان قرار ده .
بار الها! دست همه دشمنان خونخوار و آنها که از این مرکز بزرگ سوء استفاده مى کنند از آن قطع کن !
آمین یا رب العالمین


 

 

امارگیر حرفه ای سایت

سایت خدماتی نایت اسکین - امارگیر سایت